Graf Monte Kristo (If qalʼasining mahbusi)

Birov Vatanga isteʼdodini hadya etadi, birov mehnatini, boshqa birov esa tinimsiz tunlarini bagʻishlaydi, yana birov tan-jonini hadya qiladi.

Dunyoda shunday fojialar yuz beradiki, ularni odamlar faqat his etadilar, ammo aqlga sigʻdira olmaydilar, ana shunda ogʻzidan eng samimiy, eng ehtirosli hayqiriq otilib chiqqan zotni ulugʻ shoir, desa boʻladi.

Gʻazabga mingan olomon koʻziga yomon koʻringanni toshboʻron qilib oʻldirish mumkin, biroq oʻlim hukmi eʼlon qilinganda, u har qanday zoʻr jinoyatchi boʻlmasin, unga haqorat toshi otganlar kamdan-kam boʻladi.

Afsuski, bu foniy dunyoda har bir kimsaning boshqalar nuqtayi nazarini koʻrishga xalaqit beradigan oʻz nuqtayi nazari boʻladi.

Odatda kamsuxan yoki behudaga gap sotavermaydigan kishilarning soʻzlarini odamlar berilib tinglashadi.

Maslahat berish yordam berishdan koʻra ogʻirroq.

…axir o‘lim hamma intiladigan, hamma orzu qiladigan mangu osoyishtalik emasmi?

Yurakdagi jarohat koʻzga koʻrinmaydi, lekin u tinimsiz azob beradi, hammasidan yomoni shundaki, uni hech qanday muolaja bilan davolab boʻlmaydi.

Fikr — endigina tug‘ilgan o‘y-hayol, reja esa amalga oshiriladigan narsa.

Ishtaha ovqat mahalida ochiladi.

Axir sudya faqat qonunni juda boplab ijro qilibgina qolmay, qonun boblarini uddaburonlik bilan izohlabgina qolmay, kishi yuragini, dilini tekshiradigan mohir psixolog bo‘lishi kerak emasmi?

Har qanday balodan qutilish uchun ikkita dori bor — vaqt-u sukut.

Kishi duchor bo‘ladigan xavfni bilganda emas, aksincha bilmaganda ko‘proq vahimaga tushadi.

Savdo-sotiq ishlarida do‘st bo‘lmaydi, faqat gumashtalar bo‘ladi.

Yurak shunday bir narsaki, u orzu-umidlarning ilk shabadasi esishi bilan darhol ortiq shishib, kengayib ketadi, voqelikning sovuq shamoli esgudek bo‘lsa, birdan siqilib kichrayib qoladi.