Tog‘ay Murod
03.02.1948 — 27.05.2003
Badia
Drama
Hikoya
Ijtimoiy-falsafiy
Qissa
Realizm
Roman
Satira
Tog‘ay Murod (Mengnorov Tog‘aymurod) — zamonaviy o‘zbek adabiyotida o‘zining “qishloqi” tili, jo‘shqin ehtirosi va milliy xarakterlarni tasvirlashdagi mislsiz mahorati bilan alohida o‘rin tutgan adibdir. 1948-yilda Surxondaryoning solim go‘shalaridan biri — Xo‘jasoat qishlog‘ida tug‘ilgan yozuvchi, o‘z asarlarida aynan shu muhitning, oddiy xalqning ichki dunyosini butun jozibasi bilan namoyon etdi.
Ijodiy yo‘l va faoliyat
Tog‘ay Murodning jurnalistika sohasidagi faoliyati uning hayotiy kuzatuvchanligini oshirdi. O‘zMUning jurnalistika fakultetini tamomlagach, Respublika radiosida muharrir, sport nashrlarida tarjimon va “Fan va turmush” jurnalida bo‘lim mudiri bo‘lib ishladi. 1980-yillarning o‘rtalarida Moskvadagi nufuzli Adabiyot institutida tahsil olgani uning ijodiy ufqlarini yanada kengaytirdi.
O‘zbek nasrida yangi nafas
Tog‘ay Murod adabiyotga shunchaki yozuvchi emas, balki o‘zbek xalqining dardu quvonchini kuylovchi "baxshi-yozuvchi" bo‘lib kirib keldi. Uning ijodi quyidagi muhim jihatlari bilan ajralib turadi:
Xarakterlar yaratish ustasi: Adib asarlaridagi qahramonlar (masalan, Dehqonqul) — faqatgina adabiy personaj emas, balki o‘zbek millatining matonati, soddaligi va or-nomusini o‘zida mujassam etgan tirik siymolardir.
Uslubiy betakrorlik: Uning nasri she’riyatga yaqin. Takrorlar, tildagi musiqiylik va xalqona iboralarning mahorat bilan qo‘llanilishi o‘quvchini asar voqeligiga butunlay sehrlab qo‘yadi.
Mustabid tuzum tanqidi: Yozuvchi o‘zining yirik polotnolari, xususan, "Otamdan qolgan dalalar" romanida o‘zbek dehqonining mustamlakachilik davridagi fojiali qismatini bor bo‘yi bilan ko‘rsatib berdi. Bu asar milliy o‘zlikni anglash yo‘lidagi ulkan qadam bo‘ldi.
Tarjimonlik mahorati
Adib nafaqat yozuvchi, balki mahoratli tarjimon sifatida ham tanilgan. Jek London va Ernest Seton-Tompson kabi jahon adabiyoti namoyandalarining asarlarini o‘zbek tiliga o‘girar ekan, u xorijiy asarlarga ham o‘ziga xos milliy ruh bag‘ishlay olgan.
E’tirof
1999-yilda O‘zbekiston xalq yozuvchisi unvoni bilan taqdirlangan Tog‘ay Murod, adabiyotimizda o‘zidan o‘chmas va takrorlanmas iz qoldirdi. Uning asarlari bugungi kunda ham o‘zbek xalqining ma’naviy xazinasi, millat qadr-qimmatining badiiy ko‘zgusi bo‘lib xizmat qilmoqda.
"Men o‘zbek dehqonining dardu hasratini yozdim, uning borligini boricha ko‘rsatishga intildim." — Tog‘ay Murod ijodiy tamoyili haqida.
Kitoblar (12)
Natija topilmadi
| Kitob | Yil | Baho |
|---|---|---|
Bu dunyoda o‘lib bo‘lmaydi
|
2001 |
4.0
(1)
|
Otamdan qolgan dalalar
|
1993 |
4.3
(3)
|
Momo Yer qo‘shig‘i
|
1985 |
0.0
(0)
|
Oydinda yurgan odamlar
|
1980 |
4.7
(9)
|
Ot kishnagan oqshom
|
1979 |
4.0
(3)
|
Yulduzlar mangu yonadi
|
1976 |
4.2
(5)
|
|
Bobobosi bilan nevar...
Tog‘ay Murod
Bobobosi bilan nevarasi
|
1966 |
0.0
(0)
|
|
Kuzning bir kunida
Tog‘ay Murod
Kuzning bir kunida
|
— |
0.0
(0)
|
|
Er-xotin
Tog‘ay Murod
Er-xotin
|
— |
0.0
(0)
|
|
Ku-ku-ku…
Tog‘ay Murod
Ku-ku-ku…
|
— |
0.0
(0)
|
|
Yurt qo‘shig‘i
Tog‘ay Murod
Yurt qo‘shig‘i
|
— |
5.0
(1)
|
|
Kundalik daftardan
Tog‘ay Murod
Kundalik daftardan
|
— |
0.0
(0)
|
| Kitob | Ilk nashr yili | Janr | Baho |
|---|---|---|---|
|
Bu dunyoda o‘lib bo‘lmaydi
|
2001 | Roman |
4.0
|
|
Otamdan qolgan dalalar
|
1993 | Roman |
4.3
|
|
Momo Yer qo‘shig‘i
|
1985 | Qissa |
0.0
|
|
Oydinda yurgan odamlar
|
1980 | Qissa |
4.7
|
|
Ot kishnagan oqshom
|
1979 | Qissa |
4.0
|
|
Yulduzlar mangu yonadi
|
1976 | Qissa |
4.2
|
|
Bobobosi bilan nevar...
Tog‘ay Murod
Bobobosi bilan nevarasi
|
1966 | Hikoya |
0.0
|
|
Kuzning bir kunida
Tog‘ay Murod
Kuzning bir kunida
|
— | Hikoya |
0.0
|
|
Er-xotin
Tog‘ay Murod
Er-xotin
|
— | Hikoya |
0.0
|
|
Ku-ku-ku…
Tog‘ay Murod
Ku-ku-ku…
|
— | Hikoya |
0.0
|
|
Yurt qo‘shig‘i
Tog‘ay Murod
Yurt qo‘shig‘i
|
— | Badia |
5.0
|
|
Kundalik daftardan
Tog‘ay Murod
Kundalik daftardan
|
— |
0.0
|