Aziziddin Nasafiy

Aziziddin Nasafiy (XIII asr — 1300) — Nasaf (hozirgi Qarshi) shahrida tugʻilgan tasavvuf allomasi, mutafakkir va faylasuf. U oʻz davrining koʻzga koʻringan tasavvuf vakillaridan biri boʻlib, tasavvuf falsafasi, inson ruhiyati va koinotning tuzilishi haqidagi chuqur nazariy asarlari bilan dong taratgan. Nasafiy tasavvufiy gʻoyalarni sodda va tushunarli uslubda bayon etgan yirik mutafakkir sifatida qadrlanadi.

Olim hayoti davomida Buxoro, Xorazm va Eronning turli shaharlarida yashab ijod qilgan. U tasavvuf shayxi Saʼdiddin Hamuvayhning yetuk shogirdlaridan biri boʻlgan. Moʻgʻullar istilosi tufayli yurtidan ketishga majbur boʻlgan va umrining soʻnggi yillarini Erondagi Abarquh shahrida oʻtkazgan hamda oʻsha yerda vafot etgan.

Aziziddin Nasafiyning eng mashhur asarlaridan biri “Insoni kamil” (“Komil inson”) boʻlib, unda komil inson darajasiga erishish yoʻllari, tasavvufiy axloq va maʼnaviy kamolot bosqichlari atroflicha yoritilgan. Shuningdek, uning “Kashf ul-haqoyiq” (“Haqiqatlar kashfi”), “Zubdat ul-haqoyiq” (“Haqiqatlar sarasi”) va “Maqsad ul-aqso” (“Olis maqsad”) kabi asarlari tasavvufiy-falsafiy tafakkur rivojida muhim oʻrin tutadi.