Abdurauf Fitrat

Abdurauf Abdurahim oʻgʻli Fitrat 1886-yil Buxoroda ziyoli oilasida tugʻildi. 1909-1913-yillarda esa adib Turkiyada, Istanbul doilfununida tahsil oladi. U yerda zamondoshlari bilan birgalikda «Buxoro taʼlimi (umumiy) maorif jamiyati» ni tuzadi. Fitrat 1919-20-yillarda Afgʻoniston hukumatining Toshkentdagi vakolatxonasida tarjimon, «Turon», «Buxoroi sharif», «Oina» kabi koʻpgina gazeta va jurnallarni tashkil etishda bosh – qosh boʻddi, Turkistonda til, adabiyot, sanʼat masalalari bilan ilk bor tashkiliy ravishda shugʻullangan «Chigʻatoy gurungi» tashkilotiga rahbarlik qildi, Buxoro xalq Respublikasining bir qator rahbar lavozimlarida ishladi. Buxoro amiriga berilgan ultimatum ham uning qalami bilan yozildi. 1923-1924-yillarda Fitrat maʼlum muddat Leningradda, soʻngra Moskvada yashadi. Unga oʻzbek ziyolilari ichida birinchilardan boʻlib professor ilmiy unvoni berildi. Adib ilk aspirantlarga rahbarlik qildi, Buxoroda musiqa maktabi ochdi. Oʻsmirlik yillari u Mijmar («choʻgʻdon») taxallusi bilan, soʻngra Fitrat («tugʻma isteʼdod») taxallusi bilan ijod qildi. Fitratning «Muxtasar islom tarixi»(1915), «Roʻzalar», «Shaytonning tangriga isyoni» (1924), «Qiyomat» kabi asarlari diniy mavzuda yozilgan. Qomusiy bilim va badiiy isteʼdod egasi boʻlgan Fitrat 1938-yil 4-oktyabrda otib tashlangan.